Gözde Sinek Uçuşması

Bakışınızı çevirdiğinizde görüş alanınızda süzülen siyah noktalar, iplikçikler, kıvrımlı çizgiler ya da örümcek ağına benzeyen gölgeler… Bakmak için gözünüzü çevirdiğinizde kaçarlar, siz durunca yavaşça yerleşirler. Açık renkli bir duvara ya da gökyüzüne bakınca daha belirgin görülen bu duruma sinek uçuşması denir. Gördüğünüz şey gözünüzün dışında bir cisim değil; göz içindeki jelin (vitreus) içinde oluşan yoğunlaşmaların retina üzerine düşürdüğü gölgelerdir.

Neden olur?

Göz içini dolduran vitreus, gençlikte yumurta akına benzeyen berrak ve saydam bir jeldir. Yaşla birlikte sıvılaşır, içinde lif yoğunlaşmaları oluşur ve zamanla büzüşerek retinadan ayrılır. Bu ayrılmaya arka vitreus dekolmanı denir ve belirli bir yaştan sonra herkeste olması beklenen bir değişikliktir; hastalık değildir.

Sinek uçuşmalarının büyük bölümü bu sürecin sonucudur ve zararsızdır. Zamanla beyin bu gölgeleri görmezden gelmeyi öğrenir; gölgeler kaybolmasa da hasta onlara dikkat etmeyi bırakır.

Hangi durumda acele etmek gerekir?

Bu sayfanın asıl amacı bu ayrımı yapmaktır: sinek uçuşmalarının çoğu zararsızdır, ancak bir kısmı altta yatan ciddi bir hastalığın işaretidir. Vitreus retinadan ayrılırken, yapışık kaldığı bir noktadan çekerek retinayı yırtabilir veya altta yatan başka bir hastalığa bağlı olarak göz içi kanama gelişmiş olabilir.

Şu durumlarda vakit kaybedilmemelidir:

1. Ani başlayan ya da birdenbire çoğalan sinek uçuşması
2. Yanında özellikle karanlıkta hissedilen şimşek benzeri ışık çakmaları olması
3. Görme alanının bir kenarından içeri doğru perde inmesi ya da gölgelenme
4. Aniden açığa çıkan çok sayıda, kurum ya da is serpilmiş gibi görünen siyah noktalar

Uzun süredir var olan, sayısı değişmeyen birkaç uçuşma genellikle bir hastalık habercisi değildir. Ani olarak açığa çıkan değişiklikler ya da eşlik eden yeni bir belirti araştırılması gereken bir durumdur.

Muayenede ne yapılır?

Sinek uçuşması şikayetiyle gelen hastada retinanın çevresine kadar incelenmesi gerekir; yırtıklar çoğunlukla merkezde değil, en dış kısımda oluşur. Bunun için gözbebeği damla ile genişletilir ve retina tümüyle taranır.

Damlanın etki etmesi 20–30 dakika sürer; muayene bu bekleme ile birlikte toplam 35–40 dakika alır. Bu süreyi randevunuzu planlarken hesaba katın.

Damla sonrasında yakın görmeniz bulanıklaşır ve ışığa karşı hassasiyet olur; bu etki beş altı saat sürer.

Tedavi

Muayenede yırtık ya da başka bir sorun bulunmazsa tedaviye gerek yoktur; uçuşmalar zamanla daha az rahatsız edici hâle gelir. Ancak yeni bir belirti ortaya çıkarsa muayenenin tekrarlanması gerekir.

Retina yırtığı saptanırsa lazer tedavisiyle yırtığın çevresi kapatılır ve retina dekolmanına ilerlemesi önlenir. Lazer uygulaması, muayene ortamında yapılan bir işlemdir, ameliyat değildir.

Yalnızca uçuşma için ameliyat yapıyor muyum?

Hayır. Bu durumla ilgili çok soru aldığımdan, neden ameliyat önermediğimi açıkça yazmak istiyorum.

Birincisi: sinek uçuşması yakınması olanlar genellikle daha genç hastalardır ve merceği hâlâ saydamdır. Vitrektomi sonrasında bu gözlerde katarakt gelişimi beklenen bir durumdur; yani bir şikayeti gidermek için başka bir ameliyatın kapısı açılır.

İkincisi: vitrektominin, düşük de olsa kendine özgü riskleri vardır. Zararsız bir şikayet için bu riskleri almak mantıklı değildir.

Üçüncüsü: ileride göz içi iğne tedavisi gerektiren bir hastalık gelişirse, vitrektomi geçirmiş gözlerde bu iğnelerin etkisi azalır. Bugün alınan bir karar, yıllar sonraki bir tedavinin etkisini azaltabilir.

En önemlisi de uçuşmalar çoğu zaman fizyolojiktir; yani gözün normal bir değişikliğidir, hastalık değil.

Antalya’da randevu

Muayene ve tedavilerimi Antalya’da, OFM Antalya Hastanesi’nde (Kepez) sürdürüyorum.