Göz Travmaları

Göz travması, gözün darbe, kesi, delinme ya da kimyasal bir maddeyle zarar görmesidir. Diğer göz hastalıklarından bir farkı vardır: ilk saatlerde yapılanlar sonucu belirler.

İlk yapılacaklar

Kimyasal madde kaçtıysa — kireç, çimento, tuz ruhu, çamaşır suyu, tarım ilacı, bulaşık ve çamaşır deterjanları, özellikle renkli bulaşık deterjanları — beklemeden bol suyla, en az 15–20 dakika yıkayın. Bu, hastaneye gitmeden önce yapılması gereken ilk ve tek işlemdir; kimyasal madde göze temas ettiği her dakika hasarı artırır.

Göze bir cisim battıysa ya da göz kesildiyse:

• Göze bastırmayın, ovmayın
• Batan cismi çıkarmaya çalışmayın
• Su ya da damla ile yıkamayın
• Gözü hafifçe, temiz ve sert bir kapakla örtün
• Hastaneye giderken bir şey yiyip içmeyin — ameliyat gerekebilir

Künt darbede göz dışarıdan sağlam görünse bile içeride hasar olabilir. Şikayet olmasa da muayene gerekir.

Göz içi yabancı cisim

Çekiç-keski ile çalışırken ya da taşlama yaparken kopan küçük bir parça gözü delip içeride kalabilir ve bu yaralanma ağrıya yol açmayabilir. Giriş deliği çok küçük olduğu için gözdeki yara yeri kendiliğinden kapanabilir, göz sakinleşir, hasta “bir şey kaçtı ama geçti” der.

Metal parçası göz içinde kaldığında hem enfeksiyon hem de zamanla retinayı zehirleyerek kalıcı görme kaybı yapar.

Bu yüzden metalle çalışırken gözüne bir şey kaçan herkesin muayene olması, gerekirse tomografi ile göz içi yabancı cisim araştırılması gerekir.

Künt (delici olmayan) travmanın gözde yaptıkları

Bu tür hasarın sebebi tenis topu, yumruk ya da spor yaralanmaları olabilir. Gözde keskin cisimle oluşmuş bir kesi yoktur; ancak darbe anında göz küresi önce ön-arka eksende basılıp yassılaşır, sonra eski hâline döner. Bu ani gerilme dokuları farklı yerlerden yırtar: ön kamarada kanama · iris yırtıkları · travmatik katarakt · merceğin yerinden kayması · göz tansiyonu yükselmesi (hemen sonra ya da yıllar sonra).

Künt darbe çok şiddetli ise göz küresi basınç etkisiyle patlayabilir (rüptür). Bu durumda ameliyat gerekir ve görme beklentisi açısından sonucu kötü olan bir travma cinsidir.

Travmanın retinada yaptıkları

Vitreus içi kanama — kanamanın altında yırtık olup olmadığı önemlidir; kan görüntüyü kapattığında ultrason ile değerlendirilir.

Retina yırtığı ve dekolmanı — travmaya bağlı dekolman darbeden haftalar hatta aylar sonra da ortaya çıkabilir.

Retinanın darbeyle sarsılması — retina beyazlaşır, görme düşer. Çoğu zaman kendiliğinden düzelir.

Koroid yırtığı — sarı noktadan geçerse görme kalıcı olarak düşer; yıllar sonra kenarından anormal damar gelişebilir.

Travmatik maküla deliği — bir kısmı kendiliğinden kapanabilir, kapanmayanlarda ameliyat yapılır.

Tedavi

Açık yaralanmada ilk iş gözdeki hasarın kapatılmasıdır. Retinaya yönelik girişim çoğu zaman ikinci aşamada, göz bir miktar toparladıktan sonra yapılır. Yırtık için lazer; temizlenmeyen kanama, dekolman ya da göz içinde kalan yabancı cisim için vitrektomi gerekir.

Zamanlamayı belirleyen şey travmanın gözde ne bıraktığıdır: retina dekolmanı gelişmişse beklemeden ameliyata almaya çalışırım; diğer durumlarda yaralanmanın iyileşmesine ve hastalığın seyrine göre karar veririm.

Travmadan sonra takip

Travmanın bazı sonuçları geç ortaya çıkar. Dekolman aylar sonra, katarakt ve göz tansiyonu yükselmesi yıllar sonra gelişebilir.

Darbe sonrası şu şikayetlerde beklemeden muayene olunmalıdır: uçuşmalarda ani artış, ışık çakmaları, görme alanında perde, görmede düşme, ağrı.

Korunma

Taşlama, çekiç-keski, metal kesme, ağaç budama gibi işlerde koruyucu gözlük gerekir. Normal numaralı gözlük yeterli değildir; darbede kırılarak kendisi de yaralanmaya yol açabilir.

Havai fişek, paintball ve airsoft yaralanmaları ayrı bir yer tutar; buralarda göze çok yüksek hızla gelen darbe ağır hasar bırakır. Bu oyunlar yüzü ve gözü koruyan maske takılmadan oynanmamalıdır.

Çocuklarda yaralanmaların çoğu oyuncaklardan, havai fişekten ve sivri uçlu kalem gibi günlük eşyalardan olur.

Antalya’da göz travmalarında retina değerlendirmesi

Travma geçirmiş bir gözde asıl soru, darbenin retinada ne bıraktığıdır. Muayenede gözbebeğini genişleterek retinanın çevresini değerlendirir, göz içinde kanama olduğu için içerisi görünmüyorsa ultrason ile inceler, gereken hastalarda lazer ya da cerrahi tedaviyi planlarım.

Antalya’da muayene ve tedavilerimi OFM Antalya Hastanesi’nde (Kepez) sürdürüyorum. Randevu için 444 5 007.