Göz İçi İğne (İntravitreal Enjeksiyon)

Bazı retina hastalıklarında ilacın etkili olabilmesi için doğrudan gözün içine verilmesi gerekir. Ağızdan alınan ya da damardan verilen ilaçların retinaya ulaşan miktarı çok azdır; damla ise gözün ön kısmında kalır, arkaya geçen kısım çok azdır. Gözün beyaz kısmına (sklera) iğne ile girilerek göz içindeki jele (vitreus) ilaç verilmesine intravitreal enjeksiyon denir.

Hastalarım bu tedaviyi çoğunlukla "göz içi iğnesi" diye anar. Retina hastalıklarında bugün en sık kullandığımız girişimsel tedavi budur.

Hangi hastalıklarda kullanılır?

• Yaşa bağlı maküla dejenerasyonunun yaş tipi
• Şeker hastalığına bağlı sarı nokta ödemi ve göz içinde yeni damar gelişimi
• Retinal ven tıkanıklıklarına bağlı sarı nokta ödemi
• Üveitlerde göz içi iltihabın baskılanması
• Endoftalmi, yani göz içi enfeksiyonu
• ROP, erken doğan bebeklerde gelişen retina hastalığı

Hangi ilaçlar verilir?

Verilen ilaç hastalığa göre değişir:

1. Anti-VEGF ilaçlar — bevasizumab (Altuzan), ranibizumab (Lucentis), aflibersept (Eylea), farisimab (Vabysmo). Anormal damar oluşumunu ve sızıntıyı durdururlar; en sık kullandığımız gruptur.
2. Steroidler — deksametazon, triamsinolon. Ödem ve iltihabın baskılanmasında, özellikle anti-VEGF'e yeterli yanıt alınamayan durumlarda kullanılır. Deksametazon, göz içinde yavaş salınan bir implant biçiminde de verilebilir; tek uygulamanın etkisi aylarca sürer. Bu biçimini üveit ve ödem tedavisinde kullanıyorum.
3. Antibiyotikler — yalnızca göz içi enfeksiyonunda, etkene yönelik olarak.

İşlem nasıl yapılır?

Enjeksiyonu HEPA filtreli bir enjeksiyon odasında yapıyorum. Enjeksiyon ameliyathane şartlarında da yapılabilir, ancak enfeksiyon açısından buna gerek yoktur; hastalar için ameliyathaneye girmek ciddi strese ve vakit kaybına yol açar.

Göz yüzeyi önce antiseptik solüsyonla temizlenir ve bir süre bekletilir; göz kapaklarının açık kalmasını sağlayan küçük bir alet yerleştirilir. Uyuşturma damla ile yapılır — hastanın uyutulması ya da iğneyle anestezi gerekmez. Ardından ilaç, gözün beyaz kısmındaki belirli bir noktadan çok ince bir iğneyle verilir.

İşlem birkaç dakika sürer. Hastaların büyük çoğunluğu iğneyi acı olarak hissetmez; tarif edilen şey genellikle kısa süreli bir basınç duygusudur. İşlemden sonra hasta aynı gün evine gider.

Sonrasında ne olur?

Enjeksiyonun yapıldığı yerde gözün beyazında kırmızı bir leke görülebilir. Bu bir kanamadır ama gözün içine değil, yüzeyindeki zarın altına olmuştur; tehlikesizdir ve kendiliğinden geçer. Görünüşü hastayı ürkütür, oysa önemi yoktur.

Enjeksiyondan hemen sonra hasta uçuşmalar hisseder; bu beklenen bir durumdur. Göz içi basıncı işlemin ardından aniden yükseldiği için görmede geçici bir azalma da olabilir; enjeksiyondan önce aldığımız bazı önlemler bu azalmayı hafifletir.

Bazı hastalar birkaç gün "gözümde bir şey var" hissinden ve yanmadan yakınır. Bunun sebebi genellikle iğne değil, işlem öncesi kullanılan antiseptiktir; gözün ön yüzeyini geçici olarak kurutur ve tahriş eder. Bu rahatsızlık ilk 4–5 saatte belirgindir, sonra geçer. Enjeksiyon sonrası verilen damlaya rağmen rahatsızlık sürerse bol suni gözyaşı kullanmakta bir sakınca yoktur.

Riskleri nelerdir?

Göz içine yapılan her işlemde olduğu gibi bunun da riskleri vardır. Sıklıkları düşüktür, ancak hastanın bilmesi gerekir:

• Göz içi iltihabı (endoftalmi) — en korkulan komplikasyondur, çok seyrektir; işlemin steril şartlarda yapılmasının bütün sebebi budur
• İlacın gözde oluşturduğu iltihabi tepki
• Göz içi kanama
• Göz tansiyonunun yükselmesi — özellikle kortizonlu ilaç verilen hastalarda
• Retina dekolmanı — çok nadir

Ne zaman hemen aranmalı?

Enjeksiyondan sonraki günlerde şu üçünden biri olursa, beklemeden başvurulmalıdır:

1. Görmede azalma
2. Ağrı
3. Işığa karşı belirgin rahatsızlık ve kızarıklık

Bu üçü, iltihap ya da dekolman belirtisi olabilir. Erken görüldüğünde çoğu durumda kontrol altına alınır; geciktiğinde sonuç ağırdır.

Sık sorulan sorular

Göz içine iğne acıtır mı?

Hastaların büyük çoğunluğu iğneyi acı olarak hissetmez; tarif edilen şey genellikle kısa süreli bir basınç duygusudur. Uyuşturma damla ile yapılır, hastanın uyutulması ya da iğneyle anestezi gerekmez.

İşlem ne kadar sürer, hastanede yatmak gerekir mi?

İşlem birkaç dakika sürer ve hasta aynı gün evine gider. Enjeksiyonu HEPA filtreli bir enjeksiyon odasında yapıyorum; ameliyathane şartları enfeksiyon açısından gerekli değildir.

İğneden sonra gözümün beyazında kırmızı bir leke oluştu, tehlikeli mi?

Değildir. Bu bir kanamadır ama gözün içine değil, yüzeyindeki zarın altına olmuştur; kendiliğinden geçer. Görünüşü hastayı ürkütür, oysa önemi yoktur.

İğneden sonra görmem azaldı, normal mi?

Enjeksiyondan hemen sonra uçuşmalar hissedilmesi beklenen bir durumdur. Göz içi basıncı işlemin ardından aniden yükseldiği için görmede geçici bir azalma da olabilir. Ancak sonraki günlerde görmede azalma olursa beklemeden başvurulmalıdır.

Gözümde yanma ve bir şey varmış hissi var, neden?

Bunun sebebi genellikle iğne değil, işlem öncesi kullanılan antiseptiktir; gözün ön yüzeyini geçici olarak kurutur ve tahriş eder. Bu rahatsızlık ilk 4–5 saatte belirgindir, sonra geçer. Verilen damlaya rağmen sürerse bol suni gözyaşı kullanmakta sakınca yoktur.

Kaç kez iğne yapılması gerekir?

Bu hastalığa ve hastalığın seyrine göre değişir. Yaş tip sarı nokta hastalığında tedavi genellikle ayda bir, üç enjeksiyonluk bir yükleme dozuyla başlar; sonrası muayene ve OCT bulgularına göre belirlenir.

İğneden sonra ne zaman hemen aranmalı?

Enjeksiyondan sonraki günlerde görmede azalma, ağrı, ya da ışığa karşı belirgin rahatsızlık ve kızarıklık olursa beklemeden başvurulmalıdır. Bu üçü iltihap ya da dekolman belirtisi olabilir; erken görüldüğünde çoğu durumda kontrol altına alınır.

Antalya’da göz içi iğne tedavisi

Göz içi iğne tedavisini HEPA filtreli enjeksiyon odasında, damla ile uyuşturarak uygularım. İşlemin kendisi birkaç dakika sürer ve hasta aynı gün taburcu olur.

Tedavinin kaç kez tekrarlanacağı hastalığa ve gözün tedaviye verdiği yanıta göre değişir; bu nedenle enjeksiyon kadar sonrasındaki kontroller de önemlidir. Antalya’da göz içi iğne tedavilerimi OFM Antalya Hastanesi’nde (Kepez) uyguluyorum.